Vấn đề xử lý hình sự với pháp nhân tại luật hình sự 2015

        Căn cứ Nghị quyết số 972/NQ-UBTVQH13 ngày 13/7/2015 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tổ chức lấy ý kiến Nhân dân đối với Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) và Quyết định số 1076/QĐ-TTg ngày 14/7/2015 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch của Chính phủ về việc tổ chức lấy ý kiến Nhân dân đối với Bộ luật Hình sự (sửa đổi),

 Công ty Luật Vũ Anh có ý kiến góp ý đối với dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) về nội dung Hình sự hóa đối với trách nhiệm của Pháp nhân. Cụ thể như sau:

        Để xử lý hình sự, phải cá thể hóa hành vi, bởi chỉ có cá nhân hay còn gọi là thể nhân mới có thể chấp hành các biện pháp chế tài hình sự. Tuy nhiên, Dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) đã đặt ra chế định truy cứu trách nhiệm hình sự của pháp nhân.

        Xuất phát từ thực tế, nhiều doanh nghiệp xả thải ra hệ thống sông ngòi, gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe và sinh kế của người dân trong khu vực nhưng không bị truy cứu trách nhiệm hình sự, chỉ bị xử phạt hành chính với mức độ xử lý không đủ sức răn đe.

        Hơn nữa, nếu xử lý bằng biện pháp dân sự, thì người dân bị các doanh nghiệp gây ảnh hưởng, khi kiện đòi các doanh nghiệp bồi thường không chứng minh hoặc lượng hóa được thiệt hại. Nên việc áp dụng luật dân sự không đạt được hiệu quả, cần đưa vào xử lý hình sự.

        Tuy nhiên, pháp nhân vi phạm hiện nay đã có phạt tiền (mức phạt đã được nâng lên theo Luật Xử lý vi phạm hành chính mới, cao nhất tới 2 tỷ đồng đối với pháp nhân), rút giấy phép hoặc giải thể và người có trách nhiệm vẫn có thể bị xử lý hình sự tùy theo tính chất, mức độ vi phạm…

        Đối với các sự việc vi phạm của pháp nhân gây ảnh hưởng đến xã hội, cồng đồng dân cư, thì Bộ luật tố tụng dân sự cũng cho phép Viện kiểm sát đại diện Nhà nước khởi kiện và yêu cầu Pháp nhân phải đền bù thiệt hại, thay vì đổ trách nhiệm cho người dân vốn không nhiều kiến thức pháp lý. Bản thân pháp luật hành chính, nếu kiểm soát chặt chẽ, kịp thời phát hiện, xử lý đúng và ngay lập tức thì cũng đủ sức răn đe.

        Thực chất không phải không có cơ chế để xử lý các hành vi vi phạm của pháp nhân, mà là do khâu tổ chức thực hiện chưa nghiêm. Việc hình hóa hóa hành vi của pháp nhân với lý do không có cơ chế xử lý là không đúng với hiện trạng của hệ thống pháp luật.

        Dưới góc độ doanh nghiệp, chúng ta đang cố gắng giảm bớt việc hình sự hóa quan hệ kinh tế, thương mại dân sự. Treo thêm “cái búa” hình sự trên đầu pháp nhân mà cụ thể là đối với các tổ chức kinh tế, tạo cơ chế cho cơ quan tố tụng can thiệp vào hoạt động của các tổ chức kinh tế thì không thể hạn chế được hiện tượng hình sự hóa trong xã hội.

Bài viết liên quan

Gửi câu hỏi tới Luật Tân Long